Tam Phương Tứ Chính là gì? Hệ thống liên cung quan trọng nhất Tử Vi — Tam Hợp vị, Đối cung, Hội chiếu và Giáp cung.
Tam Phương Tứ Chính (三方四正) là khái niệm quan trọng nhất trong kỹ thuật luận giải Tử Vi Đẩu Số — và cũng là khái niệm khiến nhiều người mới học nhầm lẫn nhất. Điểm cốt lõi: Tam Phương Tứ Chính không phải tên gọi của một cung cụ thể mà là một hệ thống gồm bốn cung vị cần được phân tích đồng thời khi đọc bất kỳ cung nào trên lá số.
Bốn cung đó gồm:
Khi phân tích Bản cung, bạn bắt buộc phải đồng thời xem xét sao tại Đối cung và hai cung Tam Hợp — vì sao tại ba cung này ảnh hưởng trực tiếp đến Bản cung thông qua cơ chế “hội chiếu”. Đây là quy tắc nền tảng, không có ngoại lệ.
Sai lầm phổ biến nhất của người mới: đọc một cung đơn lẻ rồi kết luận. Ví dụ: thấy Mệnh cung có chính tinh mạnh thì cho là tốt, mà không kiểm tra Đối cung và Tam Hợp có Sát tinh hay Hóa Kỵ không. Luận giải Tử Vi mà bỏ qua Tam Phương Tứ Chính giống như chỉ nhìn một mặt của khối rubik rồi tuyên bố đã giải xong.
Trên mệnh bàn 12 cung (tương ứng 12 Địa Chi), ba cung cách đều nhau 4 vị trí tạo thành một tam giác đều — đây gọi là Tam Hợp Cục (三合局). Có tổng cộng 4 nhóm tam hợp:
| Tam Hợp Cục | Ba Địa Chi | Thuộc tính |
|---|---|---|
| Thủy Cục | Thân — Tý — Thìn | Nước, linh hoạt, trí tuệ |
| Mộc Cục | Hợi — Mão — Mùi | Gỗ, phát triển, nhân từ |
| Hỏa Cục | Dần — Ngọ — Tuất | Lửa, nhiệt huyết, hành động |
| Kim Cục | Tỵ — Dậu — Sửu | Kim loại, cứng cáp, quyết đoán |
Khi Bản cung ở một Địa Chi, hai cung Tam Hợp chính là hai Địa Chi còn lại trong cùng nhóm tam hợp. Ví dụ: Mệnh cung tại Dần → hai cung Tam Hợp là Ngọ và Tuất (thuộc Hỏa Cục).
Ba cung Tam Hợp (gồm cả Bản cung) tạo thành một “tam giác năng lực” — chia sẻ năng lượng và ảnh hưởng lẫn nhau. Sao tại hai cung Tam Hợp “chiếu” vào Bản cung, bổ sung thêm tầng ý nghĩa. Trong thực hành, Tam Phương thường được xem như nguồn lực hỗ trợ (hoặc cản trở) cho Bản cung.
Ví dụ cụ thể: Mệnh cung tại Dần có Thiên Phủ tọa thủ. Cung Ngọ (Tam Hợp) có Tử Vi, cung Tuất (Tam Hợp) có Vũ Khúc. Khi phân tích Mệnh, không chỉ xét Thiên Phủ mà phải tính cả ảnh hưởng của Tử Vi và Vũ Khúc — ba sao này cùng “phục vụ” cho Mệnh cung. Xem thêm 12 Cung Vị để hiểu từng cung.
Đối cung (hay Tứ Chính vị) là cung nằm đối diện Bản cung trên mệnh bàn, cách đúng 6 vị trí theo Địa Chi. Mối quan hệ Bản cung — Đối cung chính là mối quan hệ Lục Xung trong hệ thống Địa Chi.
Các cặp đối cung cố định:
| Bản cung | Đối cung |
|---|---|
| Tý | Ngọ |
| Sửu | Mùi |
| Dần | Thân |
| Mão | Dậu |
| Thìn | Tuất |
| Tỵ | Hợi |
Sao tại Đối cung có ảnh hưởng rất lớn đến Bản cung — nhiều tài liệu đánh giá ảnh hưởng của Đối cung tương đương khoảng 60-70% so với sao tọa thủ tại Bản cung. Đặc biệt quan trọng trong trường hợp Không Cung (cung không có chính tinh): khi Bản cung không có chính tinh, phải mượn chính tinh từ Đối cung để luận giải — gọi là “mượn tinh”.
Đối cung còn đóng vai trò phản chiếu: nó cho thấy mặt mà Bản cung không thể hiện trực tiếp. Ví dụ: Mệnh cung (bản chất bên trong) đối với Thiên Di cung (hình ảnh bên ngoài) — hai mặt bổ sung cho nhau để tạo nên bức tranh hoàn chỉnh về con người. Tìm hiểu thêm về hệ thống đối cung tại Hướng Dẫn Đọc Lá Số.
Khi nói “Tam Phương Tứ Chính” là nói gộp: Tam Phương (Bản cung + 2 cung Tam Hợp = 3 cung) cộng Tứ Chính (Đối cung = 1 cung) tạo thành tổng cộng 4 cung. Bốn cung này là phạm vi tối thiểu bắt buộc phải phân tích khi đọc bất kỳ cung nào.
Hội chiếu là cơ chế mà sao ở một cung ảnh hưởng đến cung khác mà không cần tọa thủ tại đó. Có ba loại hội chiếu chính:
Hội chiếu giải thích tại sao không thể đọc cung đơn lẻ: dù Bản cung chỉ có 1-2 sao tọa thủ, nhưng có thể đang nhận ảnh hưởng của 5-10 sao khác thông qua hội chiếu từ Tam Phương Tứ Chính.
Thuật ngữ cần phân biệt: Tọa thủ (坐守) = sao nằm tại cung đó, ảnh hưởng 100%. Hội chiếu (會照) = sao ở cung khác nhưng ảnh hưởng đến cung này, thường được ước lượng 60-80% tùy vị trí. Phân biệt rõ hai khái niệm này giúp đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng.
Ngoài Tam Phương Tứ Chính, còn một cơ chế ảnh hưởng phụ: Giáp cung — hai cung nằm liền kề hai bên Bản cung. Sao tại hai cung Giáp tạo ảnh hưởng bổ sung, nhẹ hơn so với hội chiếu nhưng vẫn đáng kể trong một số tổ hợp đặc biệt.
Ví dụ nổi tiếng: Giáp Lộc Giáp Quyền — hai cung Giáp cùng có Hóa Lộc và Hóa Quyền, tạo nên ảnh hưởng cực kỳ tích cực cho Bản cung ở giữa. Ngược lại, Giáp Kỵ Giáp Sát (hai bên đều có Hóa Kỵ hoặc Sát tinh) tạo áp lực lớn lên Bản cung.
Trong thực hành luận giải, Giáp cung thường được xem xét sau Tam Phương Tứ Chính — là lớp phân tích bổ sung để tinh chỉnh kết luận.
Khi phân tích bất kỳ cung nào trên lá số, luôn thực hiện theo trình tự:
Giả sử Mệnh cung ở Dần, Tam Phương Tứ Chính gồm:
Phân tích tổng hợp: Mệnh cung tuy Thiên Phủ tọa thủ (ổn định, bảo thủ), nhưng Tam Phương Tứ Chính đầy sao có tính hành động mạnh (Thất Sát, Tham Lang, Liêm Trinh). Kết luận: bề ngoài ổn trọng nhưng bên trong ẩn chứa nhiều tham vọng và quyết tâm. Nếu chỉ đọc Bản cung (Thiên Phủ), sẽ bỏ sót hoàn toàn khía cạnh này.
Không bao giờ đọc cung đơn lẻ. Đây là nguyên tắc mà mọi trường phái Tử Vi đều thống nhất. Bất kỳ kết luận nào chỉ dựa trên sao tọa thủ tại Bản cung mà bỏ qua Tam Phương Tứ Chính đều là kết luận thiếu sót và có thể sai lệch nghiêm trọng.
Hỏi: Tại sao phải phân tích 4 cung thay vì chỉ 1? Đáp: Vì cơ chế hội chiếu. Sao ở Đối cung và Tam Hợp ảnh hưởng trực tiếp đến Bản cung — tương đương 60-80% so với sao tọa thủ. Bỏ qua ba cung này nghĩa là bỏ qua phần lớn thông tin. Ví dụ: Bản cung toàn sao tốt nhưng Đối cung có Hóa Kỵ và Sát tinh thì kết luận hoàn toàn khác so với khi chỉ nhìn Bản cung.
Hỏi: Tam Phương Tứ Chính có thay đổi theo Đại Hạn không? Đáp: Tam Phương Tứ Chính trên Thiên bàn (bản mệnh) là cố định. Nhưng khi đi Đại Hạn hoặc Lưu Niên, hệ thống cung mới chồng lên — tạo ra Tam Phương Tứ Chính mới cho cung Đại Hạn. Đây là kỹ thuật nâng cao, đòi hỏi phân tích đồng thời Thiên bàn và Đại Hạn bàn.
Hỏi: Hội chiếu và tọa thủ — cái nào mạnh hơn? Đáp: Tọa thủ luôn mạnh hơn hội chiếu. Sao tọa thủ tại Bản cung ảnh hưởng 100%, sao hội chiếu từ Đối cung khoảng 70%, sao hội chiếu từ Tam Hợp khoảng 60%. Tuy nhiên, khi nhiều sao cùng hội chiếu, ảnh hưởng tổng cộng có thể vượt qua một sao tọa thủ đơn lẻ — đây là lý do phải nhìn tổng thể.
Hỏi: Giáp cung có quan trọng bằng Tam Phương Tứ Chính không? Đáp: Không. Giáp cung là lớp phân tích bổ sung, ảnh hưởng nhẹ hơn nhiều so với Tam Phương Tứ Chính. Trong thực hành, nên ưu tiên nắm vững Tam Phương Tứ Chính trước — Giáp cung chỉ cần xét khi có tổ hợp đặc biệt (Giáp Lộc Giáp Quyền, Giáp Kỵ Giáp Sát). Xem thêm Hướng Dẫn Đọc Lá Số để biết trình tự phân tích chuẩn.
Hỏi: Cung Không Cung thì Tam Phương Tứ Chính xem thế nào? Đáp: Khi Bản cung là Không Cung (không có chính tinh tọa thủ), Đối cung trở nên đặc biệt quan trọng — phải mượn chính tinh từ Đối cung để luận giải. Hai cung Tam Hợp vẫn hội chiếu bình thường. Thực tế, Không Cung khiến Tam Phương Tứ Chính càng quan trọng hơn vì Bản cung không có sao chủ lực, mọi ảnh hưởng đều đến từ ba cung còn lại. Xem thêm 12 Cung Vị về Không Cung.
Nguyên văn (中文)
「知命者不怨天,知己者不怨人。」
Bản dịch (Tiếng Việt)
Người hiểu mệnh không oán trời, người hiểu mình không oán người.